RESTORASYON NEDİR ?
Restorasyon genel tanımıyla tarihi geçmişi olan bir eseri yenileme esaslarına dayanır. Tarihi esere restorasyon yapılabilmesi için özellikle bu işlemlerin yapılmasının gerekip gerekmediği belirlenmelidir.
Çünkü restorasyon süreç olarak uzun zamanlar kapsayabilecek işlemler bütünüdür. Maddi yükümlülükleri de fazla olduğundan gerekli şartlar oluşmalıdır. Bunun ayrımını yapmak ince bir çizgi ile ayrılır.
Bu yüzden gerekli çalışmalar yetkili kişilerle yapılmalıdır. Tarihi değer taşıyan her eser korunmaya değerdir. Çünkü bir millet tarihi geçmişiyle var olabilir. Geçmişindeki yapılara sağlam bir şekilde sahip çıkabilen bir millet gelecekte de mimari olarak iyi işlere imza atabilecektir.
Ancak her eser korunmayı(konservasyon) gerektirse de restorasyon(yenileme)gerektirmez. Bazı eserler mevcut konumu ve durumu itibari ile sadece konservasyon işlemleri yapılarak gelecek nesillere aktarılabilir.
Bu faktörler ele alındığında eserlere toplum yararları da göz önüne alınarak restorasyon işlemleri yapılmalıdır. Kamu binaları, evler, camiler, kiliseler günümüzde de toplum kurallarına sunulmuş bazı eserleri kapsar.
Tabi ki bu eserlerin hangi kategoride değerlendirileceğini ve kullanıma izin verilip verilmeyeceği Kültür Bakanlığı tarafından belirlenmektedir.

KONSERVASYON NEDIR ?
Konservasyon tarihi eser ve yapının restorasyon öncesi veya sonrası korunmasını kapsar. Özellikle de restorasyonu yapılmış bir eserin tekrar bozulmasını engellemek gerekir. Esere belirli süreçlerde koruma işlemleri uygulanmalı, dış etkenlerden ve insan tahribatından(vandalizm) korunmalıdır. Restorasyon işlemlerinin maliyetli olması Koruma işlemlerini sıkı tutmayı gerektirir .Eserlerin uzun yıllar dayanabilmesi için çeşitli koruma işlemlerinden faydalanmak gerekir.

Kimler Restorasyon yapabilir ?
İlgili üniversitelerin ;
Restorasyon ve Konservasyon, Restorasyon, Mimari restorasyon, Çini Bölümü ve Tarihi Eserleri Koruma vs programlarından mezun olarak bu işi yapabilirler .Ancak restorasyon yapacak kişinin akademik kariyerden önce yeniden yaratmak ve tasarlamak yerine var olanı güzelleştirmek ve korumak mantığını benimsemesi gerekir.

1. Belgeleme(fotoğraflara ve 1/1 çizim)
2.Geçiçi sağlamlaştırma
3.Enjeksiyon işlemi yapılacak kısımların belirlenmesi
4.Enjeksiyon işlemi yapılacak kısımlara desteklerin yerleştirilmesi
5. Ana taşıyıcıları ayrılan mozaikli kısımlara enjeksiyon işleminin uygulanması
6.Teseraların(mozaiklerin küçük parçaları)sağlamlaştırılması
7.Mozaikli kısımların çevresinin ve yüzeyinde bulunan boş kısımların harç ile sınırlandırılması
8.Mozaik yüzeyin temizlenmesi

8.inci aşamanın uygulama ayrıntılarını Mozaik Müzesinde ki mozaikler nasıl temizlendi ? ve Aya İrini deki mozaikler nasıl temizlendi ? yazılarında bulabilirsiniz.

BELGELEME : Örnek mozaiği mevcut durumunun genel ve detay fotoğrafları çekilir. Eskiz kağıdına 1/1 çizimleri yapılır. Çizim üzerinde sağlamlaştırma yapılacak bölümler belirlenir.
GEÇİCİ SAĞLAMLAŞTIRMA : Çalışma sırasında oluşabilecek tesera kaybını engellemek için mozaiği kenarları ve eksik kısımların kenarları daha sonra çıkartılmak üzere bant ile korumaya alınır.
ENJEKSİYON İŞLEMİ YAPILACAK KISIMLARIN BELİRLENMESİ : Mozaikler alanda gözle görülebilen bozulmalar tespit edilir. Ayrıca mozaikli alanın üzerine el ile kontrol edilerek hem ana taşıyıcıdan ayrılan kısımlar hem de tesera yatağından ayrılan kısımlar tespit edilir.
ENJEKSİYON YAPILACAK KISIMLARA DESTEKLERİN YERLEŞTİRİLMESİ : Enjeksiyon uygulaması yapılacak kısımlarda düşme tehlikesi olduğundan, işleme başlamadan önce bu iş için özel olarak tasarlanan yaylı metal preslerle destekleme yapılır. Preslerin mozaik yüzeye gelen kısmı strafor, peşin oturtulduğu alt kısmı ahşaptır.(strafor yumuşak kumaş ile kaplanır.)

ANA TAŞIYICIDAN AYRILAN MOZAİKLİ KISIMLARA ENJEKSİYON İŞLEMİNİN UYGULANMASI :

1. Enjeksiyon için belirlenen noktalarda uygulamanın başarılı olabilmesi içinelektrikli süpürge ile toz alma işlemi yapılır.
2. Daha sonra bu noktalara uygulanacak harcın alanda daha iyi tutunabilmesi ve ani kurumasının engellenmesi amacı ile 1/3 oranında alkol-su karışımı yeterli miktarda verilir.
3. Bu alanlarda oluşmuş kılcal çatlakların ve küçük ayrışmaların sağlamlaştırılmasıiçin malta 6001 enjeksiyon harcı, sırasıyla 1/3, 1/2 ve 1/1 oranında enjektör ile tatbikedilir.(1 cidden büyük yerlerde horasan harcı kullanılır.)
4. 1 cm’den büyük ayrışmalarda malta 6001 harcı yeterli olmadığından horasanharcı enjektör ile uygulanır.

TESERALARIN SAGLAMLAŞTIRILMASI : Yatak harcından aderansını (bağlayıcısını) kaybetmiş teseraların sağlamlaştırılması amacı ile bu bölümlere 1/2 oranında hazırlanan malta 6001 harcı enjektör ile uygulanır.
MOZAİK KISIMLARIN ÇEVRESİNİN VE YÜZEYİNDE BULUNAN BOŞ KISIMLARIN HARÇ İLE SINIRLANDIRILMASI :
Mozaikli alanın çevresi ve eksik kısımları tesera seviyesinin 1 mm altında kalacak şekilde horasan harcı ile sınırlandırılır.
MOZAİK YÜZEYİN TEMİZLENMESİ:
Bu işlemlerin ardından mozaikli alanın yüzeyi saf su ve fırça ile kirlerden arındırılır.

Metin : Uzman Restoratör Şenay Onuk

Sayın Uğur Mutlu Parkan, üniversitedeyken sanat tarihi hocamızdı. Kendisinden sanat adına ciddi bir bakış açısı kazandım .Daha önce boş baktığım tablolara daha anlayabilecek şekilde bakmaya başladım. Sanat böyle bir şeydi belki de…Dini, dili, ırkı olmadan herkesin bir şeyler bulabilmesiydi. Sanırım benim en çok anladığım buydu. Bir tabloya baktığımızda din veya ırk olarak değil de orada ne anlatıldığına yada nasıl resmedildiğine daha çok dikkat etmek gerekiyordu. Zira bizi ressamın, yazarın yada heykeltıraşın dini veya ırkı ilgilendirmezdi. Asıl odak noktası dünyanın gelişiminde bir faydası olup olmamasıydı. Dünya da değişim yaratmış mıydı ? Daha birçok şey kazandım Uğur hocanın anlattıklarından…Kendisi tanımaya değer ender insanlardan biriydi. Ben onun anlattıklarından belki alabildiğimi aldım ama güzel şeyler aldım diye düşünüyorum. Mesela artık bir resim gözüm var. Tabiki profesyonel biri gibi bakamam ama ışık, gölge, detaylar…Bunları fark etmemi sağladı ve dünyada daha iyisi var veya yok ayrımını yakalamamı sağladı. Bence eleştirel yaklaşımlarında özü budur. Bir insanı, işi veya durumu eleştirdiğinizde, daha iyisinin varlığından haberiniz var ise buna hakkınız vardır. Çünkü daha iyisini görmüşsünüzdür .Ama bilmiyorsanız, haberiniz yoksa eleştirel hakkınızı da kaybedersiniz. Ben 1 yıl boyunca Uğur hocanın her dersine girdim ve çok şey öğrendiğime inanıyorum. Sanat adına, dünya adına, tarih adına…
Sizlerle de sayın Uğur Mutlu Parkan‘ ın bizlerle paylaştığı ve not olarak tuttuğum bilgileri paylaşıyorum.

SANAT TARİHİ NOTLARI :
1) İlkel Kominal Dönem
2) Antik Dönem
3) Feodal Dönem
4) Merkantil Dönem
5) Kapitalist Dönem

Dil insanlık arasında 20.000 veya 25.000 yıl önce başlamıştır.
Her şey zamanla karşılığına dönüşür. Örneğin yetenekli-yeteneksiz yada yeteneksiz-yetenekli gibi…
Sosyal varlık (canlı) olma özelliği insanlardan sonra fillerde vardır. Ama fillerin sosyal karakteri hala çözülememiştir.
İlk ortaya çıkan sanat mimaridir. İkinci olarak resim ortaya çıkmıştır.
İnsanlık tarihinde, açık alanda mağaralar keşfedildiğinde ilk sanatsal çalışmaları, mağaraları kendilerine uygun hale getirmek olmuştur. Açık alan bireysel yaşamdan toplumsal yaşama geçiş olmuştur.

30.000 yıl önce Tarım Devrimi gerçekleşmiştir. Tarım Devrimi ile ilk çekirdek aile oluşumu başlamıştır. Tarım Devrimi, insanlık tarihindeki ilk devrimdir. Tarım Devrimi, Mülkiyet Kavramını ortaya çıkarmıştır. İlk büyük devrim ise
Tuz Devrimidir. Tuz 200.000 yıl ile 300.000 yıl arası ortak değişken olarak kullanılmıştır. Feodalizm sonrası Toprak Devrimi ortaya çıkmıştır.
Sanat Tarihi ve İnsanlık Tarihi ayrı düşünülemez. Genel görüşte yazı’ nın ortaya çıkmasıyla Tarih başlamıştır. Yazıya kadar olan döneme Tarih Öncesi, yazıdan sonraki döneme Tarih denir.

Şey : Eşyanın tekil halidir.
Şey’in 2 değeri vardır.
1) Koruma Değeri
2) Değişim Değeri
Tek bir değere sahip olan şey üründür.
İki değere sahip olan metadır.

KAYNAK : Prof. Dr. Uğur Mutlu Parkan / Ders Notları

POZİSYONLAR VE KAVRAYIŞLAR
Çizeceğiniz nesneler masa üzerinde duruyorsa oturabilir ve raptiye, toplu iğne ya da bant ile tahtaya iliştirilecek olan kağıdı kaplayacak kadar geniş bir tahta üzerinde çalışabilirsiniz. Tüm bunlardan kağıdı değiştirmek açısından daha kolay olduğu için bant tercih edilebilir.
Çoğunlukla en iyi yöntem olan ayakta çizim için herhangi bir çeşit resim sehpasına ihtiyacınız olacaktır. Çizim sehpalarının, portatif sehpa, ışınsal (radyal) sehpa ve sadece yeterli alanınız varsa büyük stüdyo sehpaları gibi birkaç çeşidi vardır.
Çizim aracını tutuş şeklinizin çizim beceriniz ile büyük ilişkisi vardır.Kalemi çok sıkıtutmayın; elinizi ve bileğinizi rahat bırakmaya çalışın ve aracı gevşekçe tutun; böylecegereksiz gerilim olmayacaktır; çizgilerinizin kalitesi anında artacaktır.
Ayrıca, aracı tutmanın farklı yollarını deneyin, mesela kalemden çok bir çubuk ya da kılıç gibi tutuş şekilleri yanlış değildir ama çoğunlukla gerçekten etkili çizim için oldukça kısıtlama yaratır.

KABATASLAK ÇİZİM
Nesnelerin, insanların ve yerlerin taslağını çizerken onlara gerçekten aşina olmak için onları farklı bakış açılarından çizmelisiniz ve elinizden geldiğince çok detay kullanmayı unutmayın, çünkü bu detaylar daha sonraki kısımlarda çok işinize yarayacaktır.

KAYNAK : Barrington Barber / Çizim Hakkında Öğrenmek İstediğiniz Her şey