Masterclass/Mozaik Koruma Onarım ve Restorasyon Çalışma Aşamaları

1. Belgeleme(fotoğraflara ve 1/1 çizim)
2.Geçiçi sağlamlaştırma
3.Enjeksiyon işlemi yapılacak kısımların belirlenmesi
4.Enjeksiyon işlemi yapılacak kısımlara desteklerin yerleştirilmesi
5. Ana taşıyıcıları ayrılan mozaikli kısımlara enjeksiyon işleminin uygulanması
6.Teseraların(mozaiklerin küçük parçaları)sağlamlaştırılması
7.Mozaikli kısımların çevresinin ve yüzeyinde bulunan boş kısımların harç ile sınırlandırılması
8.Mozaik yüzeyin temizlenmesi

8.inci aşamanın uygulama ayrıntılarını Mozaik Müzesinde ki mozaikler nasıl temizlendi ? ve Aya İrini deki mozaikler nasıl temizlendi ? yazılarında bulabilirsiniz.

BELGELEME : Örnek mozaiği mevcut durumunun genel ve detay fotoğrafları çekilir. Eskiz kağıdına 1/1 çizimleri yapılır. Çizim üzerinde sağlamlaştırma yapılacak bölümler belirlenir.
GEÇİCİ SAĞLAMLAŞTIRMA : Çalışma sırasında oluşabilecek tesera kaybını engellemek için mozaiği kenarları ve eksik kısımların kenarları daha sonra çıkartılmak üzere bant ile korumaya alınır.
ENJEKSİYON İŞLEMİ YAPILACAK KISIMLARIN BELİRLENMESİ : Mozaikler alanda gözle görülebilen bozulmalar tespit edilir. Ayrıca mozaikli alanın üzerine el ile kontrol edilerek hem ana taşıyıcıdan ayrılan kısımlar hem de tesera yatağından ayrılan kısımlar tespit edilir.
ENJEKSİYON YAPILACAK KISIMLARA DESTEKLERİN YERLEŞTİRİLMESİ : Enjeksiyon uygulaması yapılacak kısımlarda düşme tehlikesi olduğundan, işleme başlamadan önce bu iş için özel olarak tasarlanan yaylı metal preslerle destekleme yapılır. Preslerin mozaik yüzeye gelen kısmı strafor, peşin oturtulduğu alt kısmı ahşaptır.(strafor yumuşak kumaş ile kaplanır.)

ANA TAŞIYICIDAN AYRILAN MOZAİKLİ KISIMLARA ENJEKSİYON İŞLEMİNİN UYGULANMASI :

1. Enjeksiyon için belirlenen noktalarda uygulamanın başarılı olabilmesi içinelektrikli süpürge ile toz alma işlemi yapılır.
2. Daha sonra bu noktalara uygulanacak harcın alanda daha iyi tutunabilmesi ve ani kurumasının engellenmesi amacı ile 1/3 oranında alkol-su karışımı yeterli miktarda verilir.
3. Bu alanlarda oluşmuş kılcal çatlakların ve küçük ayrışmaların sağlamlaştırılmasıiçin malta 6001 enjeksiyon harcı, sırasıyla 1/3, 1/2 ve 1/1 oranında enjektör ile tatbikedilir.(1 cidden büyük yerlerde horasan harcı kullanılır.)
4. 1 cm’den büyük ayrışmalarda malta 6001 harcı yeterli olmadığından horasanharcı enjektör ile uygulanır.

TESERALARIN SAGLAMLAŞTIRILMASI : Yatak harcından aderansını (bağlayıcısını) kaybetmiş teseraların sağlamlaştırılması amacı ile bu bölümlere 1/2 oranında hazırlanan malta 6001 harcı enjektör ile uygulanır.
MOZAİK KISIMLARIN ÇEVRESİNİN VE YÜZEYİNDE BULUNAN BOŞ KISIMLARIN HARÇ İLE SINIRLANDIRILMASI :
Mozaikli alanın çevresi ve eksik kısımları tesera seviyesinin 1 mm altında kalacak şekilde horasan harcı ile sınırlandırılır.
MOZAİK YÜZEYİN TEMİZLENMESİ:
Bu işlemlerin ardından mozaikli alanın yüzeyi saf su ve fırça ile kirlerden arındırılır.

Metin : Uzman Restoratör Şenay Onuk